Vì Sao Có Đại Lễ Vu Lan Và Nguồn Gốc Của Lễ Hoa Hồng Cài Áo?

VẤN: Hằng năm con có theo mẹ lên chùa vào lễ Vu Lan, nghe tụng kinh giảng dạy con xúc động lắm. Đẹp và vui nhất là được mang hoa hồng đỏ trên ngực áo vì còn mẹ. Xin sư cho con biết vì sao có đại lễ Vu Lan? Con nghe tụng “Nam Mô Vu Lan Duyên Khởi Đại Hiếu Mục Kiền Liên Bồ Tát” nhưng không hiểu vì sao? Nguồn gốc của lễ hoa hồng cài áo có từ đâu? Có phải tất cả các nước theo Phật giáo đều tổ chức đại lễ Vu Lan và có lễ hoa hồng cài áo hay chỉ có ở Việt Nam thôi? Nếu chỉ có ở Việt Nam thì tại sao như vậy? Con xin cảm ơn sư và xin kính chúc sư một mùa Vu Lan được vô lượng công đức, an lạc.

ĐÁP

Lễ Vu Lan được chư Tăng Ni, Phật tử các tự viện trong nước cũng như ngoài nước tổ chức vào ngày Rằm tháng Bảy (âl) và có truyền thống tổ chức tại các quốc gia Đông Nam Á có tín ngưỡng Phật giáo. Chúng ta cũng nên tìm hiểu về sinh hoạt văn hóa này.

Vu Lan (chữ Phạn Ullambana), tiếng Hoa dịch là “giải đảo huyền”, có nghĩa là giải cứu tội khổ bị treo ngược. Trung Hoa còn gọi lễ nầy là “Vu Lan bồn”, chữ “bồn” nghĩa là chậu, dùng để diễn nghĩa chậu đựng thức ăn dâng cúng. Vậy lễ Vu Lan hay Vu Lan bồn có nghĩa là lễ dâng cúng thức ăn lên Tam Bảo để xin chú nguyện cho ông bà, cha mẹ những người quá cố trong bảy đời gọi là cửu huyền thất tổ, nếu ai đó làm điều tội lỗi ở trần gian, khi mãn phần bị đọa vào địa ngục, sẽ được nhờ vào oai đức Tam Bảo ra khỏi địa ngục, sanh về cõi an lành khác.

Ngay sau khi ngài Mục Kiền Liên tu hành đắc đạo, nhớ đến mẹ, Ngài dùng thiên nhãn thông nhìn thấy mẹ sanh vào chốn ngạ quỷ, không được ăn uống. Ngài đem cơm dâng cho mẹ, bà Thanh Ðề lòng vẫn còn bỏn sẻn, nên lấy tay trái che miệng bát, tay phải bốc cơm ăn, nhưng cơm chưa đưa tới miệng thì đã hóa ra thành lửa, ăn không được. Mục Kiền Liên trở về bạch với Đức Phật mọi việc.

Ðức Phật dạy rằng, tội của bà Thanh Ðề quá nặng, Mục Kiền Liên không thể cứu được. Muốn cứu mẹ, phải nhờ thần lực của mười phương chư Tăng cầu nguyện vào ngày lễ Vu Lan (tức ngày Tự tứ sau mùa an cư). Mục Kiền Liên nghe và làm y như lời Phật dạy, nên cứu được bà Thanh Đề ra khỏi địa ngục.

Từ đó, lễ Vu Lan trở thành truyền thống. Hằng năm đến ngày Tự tứ của chư Tăng, mọi người con Phật vì báo hiếu cha mẹ quá vãng hay cha mẹ hiện tại, vì những người gặp nạn, sắm sửa nhiều thứ thức ăn, nhiều thứ trái cây, hương đăng, vật trải giường nằm, thức ăn ngon nhất đặt vào trong “bồn”, hiến cúng cho chư Tăng. Ngày ấy sự tu học của chư Tăng đã công thành quả mãn, chư Tăng ở mười phương tụ hội lại nhất tâm thọ vật thực cúng dường. Vì có đầy đủ giới pháp thanh tịnh nên ai hiến cúng thức ăn cho họ trong ngày nầy, thì cha mẹ thoát khỏi khổ ách, người sống đương thời tăng long phước thọ, kẻ đã quá vãng được sanh về cõi an lạc. Lễ Vu Lan có từ thời Đức Phật cho đến hôm nay.

Lễ cài hoa hồng

Lễ cài hoa hồng trong mùa Vu Lan báo hiếu được khởi xướng từ Thiền sư Thích Nhất Hạnh, tác giả của đoản văn Bông Hồng Cài Áo. Trong một lần sang Nhật Bản đúng ngày Mother’s Day (ngày của Mẹ), Hòa thượng Nhất Hạnh được một số thanh niên lại gần hỏi thầy còn mẹ không và cài lên áo một bông hồng rồi nói “Hôm nay là ngày tưởng nhớ đến mẹ”.

Hòa thượng nhận thấy truyền thống của Phật giáo cũng có lễ Vu Lan báo hiếu là dịp tưởng nhớ đến công ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ, vậy tại sao chúng ta không phát huy truyền thống tốt đẹp này như những bạn trẻ nước Nhật làm trong ngày Mother’s Day.

Theo Thiền sư Nhất Hạnh, bông hồng là loài hoa thông dụng, được nhiều người yêu thích nhất. Loài hoa này biểu hiện của tình yêu thương. Chính vì thế Ngài đã chọn hoa hồng làm biểu tượng cho lễ Vu Lan báo hiếu của nhà Phật và viết ấn phẩm “Bông hồng cài áo” vào tháng 8 năm 1962.

Để làm mọi người hiểu hơn về điều này, chính bản thân Thiền sư đã làm lễ cài bông hồng đầu tiên cho Tăng Ni và Phật tử ở chùa Pháp Hội, Sài Gòn. Từ đó các chùa đã nhân rộng thành lễ cài bông hồng trong dịp lễ Vu Lan báo hiếu.

Ngày của Mẹ ở một số quốc gia

Trên thế giới có tổ chức ngày Mother’s Day (Ngày của Mẹ) có cài hoa hồng, hoa cẩm chướng nhưng không gọi là “lễ cài hoa hồng”. Lịch sử sớm nhất ngày của các bà mẹ đã bắt đầu từ thời cổ xưa bên Hy Lạp. Vào hội mùa xuân hàng năm, người Hy Lạp dùng ngày này để cúng hiến cho các nữ thần và cũng là dịp để họ tưởng nhớ công lao của Rhea, vợ của thần Cronus (trong thần thoại Hy Lạp) và là mẹ của nhiều vị thần trong thần thoại Hy Lạp.

Cổ sử La Mã cũng tổ chức hội mùa Xuân, được gọi là Hilaria để tưởng nhớ đến Cybele, một Mẫu chúa. Cũng nên để ý rằng hội mùa xuân để cống hiến cho Cybele bắt đầu khoảng 250 năm trước khi Đấng Christ được sanh ra. Việc ăn mừng này bắt đầu vào ngày 15 tháng Ba để cúng hiến trong đền thờ của Cybele.

Ngày của Mẹ ngày nay được tổ chức ở nhiều quốc gia gồm có Mỹ, Nga, Anh, Ấn Độ, Đan Mạch, Phần Lan, Ý, Thổ Nhĩ Kỳ, Úc Đại Lợi, Mễ Tây Cơ, Gia Nã Đại, Trung Hoa, Nhật Bản, và Bỉ. Người ta dùng cơ hội của ngày này để tỏ lòng tôn kính mẹ của mình và tri ân mẹ về tình yêu thương và sự nâng đỡ của mẹ.

Ở Mỹ, Mother’s Day đương thời được khởi xướng bởi bà Anna Marie Jarvis tại thành phố Grafton, tiểu bang Tây Virginia, Hoa Kỳ, để tôn vinh những người mẹ hiền, đặc biệt là trong khung cảnh mái ấm gia đình. Ngày này được tổ chức hằng năm vào ngày Chủ nhật thứ hai của tháng 5.

Tại Nhật Bản, Ngày của Mẹ được gọi là Haha no hi. Ngày này lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1913, và đến những năm 1930 các cuộc hội họp lớn đã diễn ra để kỷ niệm Ngày của Mẹ. Tổ chức Ngày của Mẹ để an ủi những người phụ nữ trong chiến tranh. Năm 1949, kỷ niệm Ngày của Mẹ này mở rộng ra toàn quốc Nhật Bản.

Phật Pháp Vấn Đáp - Tập 1

Hòa Thượng Thích Giác Quang